AI. KHÔNG LÀM BẠN MẤT VIỆC, NHƯNG CÓ THỂ KHIẾN BẠN CHỌN SAI NGÀNH NGAY TỪ ĐẦU

“Học ngành này sau này còn có cơ hội việc làm cao không?” – Không ít học sinh lớp 12 đang đặt câu hỏi đó khi đứng trước lựa chọn ngành học. Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) khiến nhiều bạn cảm thấy tương lai trở nên khó đoán hơn: một ngành học hôm nay có thể không còn như vậy sau vài năm. Nhưng nếu nhìn kỹ, nỗi lo lớn nhất không nằm ở việc AI sẽ thay thế công việc nào, mà nằm ở chỗ người học đang chọn ngành theo cách của một thế giới đã thay đổi.

Khi cách chọn ngành không còn phù hợp với thực tế

Trước đây, việc chọn ngành thường dựa trên một số tiêu chí quen thuộc như ngành “ổn định”, ngành “dễ xin việc”, hoặc đơn giản là ngành đang “hot”. Cách chọn này đã từng hiệu quả trong một thị trường tương đối ổn định. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ thay đổi nhanh, những tiêu chí đó trở nên thiếu chắc chắn.

Theo báo cáo Future of Jobs của World Economic Forum (2023), thị trường lao động đang vừa mất đi, vừa tạo ra hàng chục triệu việc làm trong cùng một giai đoạn. Điều đó có nghĩa là không có ngành nào đứng yên đủ lâu để trở thành “an toàn” theo cách hiểu cũ. Thay vào đó, người học cần hướng đến những giá trị dài hạn như năng lực thích ứng, khả năng học hỏi liên tục và tư duy linh hoạt trong môi trường nhiều biến động.

Hình ảnh được thực hiện bởi trí tuệ nhân tạo (AI), minh chứng cho khả năng sáng tạo không biên giới khi con người làm chủ công nghệ.

Điều thực sự tạo ra khác biệt

Nếu nhìn vào cách doanh nghiệp tuyển dụng hiện nay, có thể thấy một khoảng cách khá rõ: nhiều sinh viên tốt nghiệp đúng ngành, nhưng lại mất thêm thời gian để “học lại” trước khi có thể bắt đầu công việc thực tế. Khoảng cách này không đến từ việc chọn sai ngành, mà đến từ việc quá trình học chưa đủ gắn với môi trường làm việc. Những gì diễn ra trong lớp học và những gì doanh nghiệp cần đôi khi không trùng khớp hoàn toàn.

Chính vì vậy, điều ngày càng được quan tâm không chỉ là học ngành gì, mà là trong quá trình học, người học có được tiếp cận thực tế, được va chạm với công việc và hiểu cách vận hành của một nghề hay không.

Khi “học gì” không quan trọng bằng “học như thế nào”

Đây cũng là lý do cách đào tạo đại học đang dần thay đổi. Thay vì chỉ dừng lại ở việc học kiến thức, nhiều chương trình bắt đầu đặt người học vào những tình huống gần với thực tế công việc hơn.

Tại Trường Đại học Hùng Vương TP. Hồ Chí Minh (DHV), không khó để bắt gặp hình ảnh sinh viên làm việc theo nhóm như một “team dự án” thực thụ, xử lý bài toán mô phỏng từ doanh nghiệp hoặc thử nghiệm ý tưởng ngay trong các không gian thực hành. Quá trình học vì thế không chỉ xoay quanh việc tiếp thu, mà còn là quá trình va chạm, thử sai và điều chỉnh. Chính những trải nghiệm này giúp sinh viên dần hiểu rõ công việc mình sẽ làm sau này, thay vì chờ đến khi tốt nghiệp mới bắt đầu làm quen.

Sinh viên Khoa Kỹ thuật – Công nghệ, Trường Đại học Hùng Vương TP. Hồ Chí Minh (DHV) trong một buổi học về công nghệ thực tế ảo (VR). Ảnh: DHV

Đào tạo ứng dụng, hướng đi của nhiều trường đại học

Trước nhu cầu từ thị trường lao động, nhiều trường đại học đang chuyển hướng sang mô hình đào tạo ứng dụng, tăng cường thực hành và kết nối doanh nghiệp. Tại Trường Đại học Hùng Vương TP. Hồ Chí Minh (DHV), chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng gắn với thực tiễn.

Khối ngành công nghệ tập trung vào công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ thuật máy tính, phân tích dữ liệu…, những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng cao và nhu cầu nhân lực lớn. Khối ngành kinh tế, quản trị thực hiện việc đào tạo gắn với hoạt động doanh nghiệp thông qua mô hình mô phỏng, dự án thực tế và kết nối doanh nghiệp. Khối ngành ngôn ngữ, quốc tế tích hợp kỹ năng ngôn ngữ với văn hóa, giao tiếp và môi trường làm việc đa quốc gia. Khối ngành luật – xã hội theo sát định hướng ứng dụng, đáp ứng nhu cầu nhân lực có hiểu biết pháp lý trong môi trường đa lĩnh vực.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ thực tế ảo (VR) vào giảng dạy giúp sinh viên tiếp cận môi trường làm việc sớm hơn và nâng cao năng lực nghề nghiệp ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Sinh viên Khoa Du lịch – Nhà hàng – Khách sạn, Trường Đại học Hùng Vương TP. Hồ Chí Minh (DHV) trong một buổi học thực hành về buồng phòng. Ảnh DHV

Chọn ngành là chọn năng lực, không chỉ chọn nghề

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, trong bối cảnh thị trường lao động biến động, người học cần thay đổi cách tiếp cận khi chọn ngành. Thay vì tìm kiếm một ngành “an toàn”, điều quan trọng hơn là lựa chọn môi trường học tập giúp phát triển tư duy, rèn luyện kỹ năng và xây dựng khả năng thích ứng dài hạn. Trong một thế giới không ngừng thay đổi, người có năng lực sẽ chủ động tạo ra cơ hội, thay vì chờ đợi cơ hội.

Với định vị là trường đại học thông minh, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, sinh viên Trường Đại học Hùng Vương TP. Hồ Chí Minh (DHV) không những học lý thuyết mà còn được rèn luyện và mãi dũa tinh thần khai phóng, tư duy độc lập và sáng tạo để sẵn sàng khởi động cuộc đời ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Bài toán dài hạn của người học trong thời đại trí tuệ nhân tạo

Đừng chọn một nghề nghiệp chỉ để “có việc làm”, hãy chọn một môi trường giúp bạn “luôn có việc làm”. Tại Trường Đại học Hùng Vương TP. Hồ Chí Minh (DHV), chúng tôi không chỉ dạy bạn lý thuyết, chúng tôi rèn luyện cho bạn bản lĩnh với các giá trị cốt lõi: trách nhiệm – trung nghĩa – tự tin, để chủ động kiến tạo cơ hội giữa những biến động của thời đại số. Bạn đã sẵn sàng để trở thành nhân tố không thể thay thế?